นิทรรศการเดี่ยวโดย juli baker and summer จากความทรงจำของยายและหลาน สู่บทสนทนาว่าด้วยความรัก การดูแล และแรงงาน
มีผู้คนจำนวนไม่น้อยที่ใช้เวลาทั้งชีวิตเพื่อความรัก และเพื่อการได้ดูแลผู้อื่น ตั้งแต่การทำอาหาร ซักผ้า มีเพศสัมพันธ์ (Sex) เลี้ยงลูก ไปจนถึงการดูแลผู้สูงอายุ งานเหล่านี้เกิดขึ้นในทุกบ้าน เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน และมักกระทำด้วยเหตุแห่งความรักและความกตัญญู (หรือหากจะพูดอย่างไม่โรแมนติก ก็ยังเกี่ยวข้องกับสถานะทางเพศ เศรษฐกิจ และสังคม) นี่คือแรงงานล่องหนที่ทั้งชวนซาบซึ้ง ชวนฝัน และบางครั้งก็ชวนให้แทบบ้า
ริเวอร์ ซิตี้ แบงค็อก ภูมิใจนำเสนอนิทรรศการเดี่ยวโดย juli baker and summer (ป่าน ชนารดี ฉัตรกุล ณ อยุธยา) ที่ชวนผู้ชมออกเดินทาง (บิน) ผ่านความทรงจำส่วนตัวของศิลปิน ก่อนค่อย ๆ เปิดไปสู่บทสนทนาว่าด้วยความรัก การดูแล และผู้คนที่อยู่เบื้องหลังการเติบโตของเรา
“อีน้อง ขึ้นเครื่องบินมันน่ากั๋วว่า”
คือคำถามที่คุณยายมักถามทุกครั้งเมื่อศิลปินกลับถึงบ้านจากการเดินทางไกล
ประโยคสั้น ๆ จากความสงสัยใคร่รู้ของคนที่ไม่เคยขึ้นเครื่องบิน ได้กลายเป็นจุดเริ่มต้นของการหวนกลับไปสำรวจความทรงจำของศิลปินที่มีต่อคุณยาย ตั้งแต่วันที่คุณยายเป็นผู้เลี้ยงดู ไปจนถึงวันที่บทบาทของทั้งคู่ค่อย ๆ สลับกัน เมื่อศิลปินกลายมาเป็นผู้ดูแลคุณยายในช่วงบั้นปลายของชีวิตนานกว่าแปดปี
ประสบการณ์การเป็นผู้ดูแลทำให้ศิลปินเริ่มตั้งคำถามถึงความหมายของการดูแลผู้คนในฐานะแรงงานรูปแบบหนึ่ง แรงงานที่เกิดขึ้นภายในบ้านและดำเนินไปในนามของความรัก ไม่ว่าจะเป็นแม่ แม่บ้าน ภรรยา ลูกสาว หรือผู้ดูแลผู้สูงอายุ ผู้คนที่ใช้เวลา แรงกาย และความรู้สึกประคับประคองชีวิตของผู้อื่น โดยแทบไม่เคยได้รับการมองเห็นในฐานะผู้ใช้แรงงาน
ช่วงเวลาของการได้เป็น ผู้ดูแล (Caregiver) ให้กับคุณยาย คือช่วงเวลาที่ศิลปินได้ใช้ชีวิตและพัฒนาความสัมพันธ์ ทั้งกับคุณยายของเธอเอง ทั้งกับการเป็นผู้หญิงในตัวเองและผู้หญิงรอบตัว ทั้งกับอารมณ์และบทบาทหน้าที่ที่เจือปนด้วยความรู้สึกที่ทั้งเปราะบาง ความแข็งกร้าวในแบบที่เธอเองไม่เคยได้สัมผัสมาก่อนในฐานะมนุษย์
บันทึกการบินฉบับนี้จึงเป็นส่วนผสมของความทรงจำหลากหลายรูปแบบ ตั้งแต่ความสุขเล็ก ๆ อย่างอาหารมื้อโปรดที่ยายเคยทำ ผ้าถุงลายดอกที่ยายชอบใส่ เรื่องราวการเดินทางที่ได้เล่าให้ยายฟัง บทเพลงที่พาศิลปินผ่านช่วงเวลาซึ่งเต็มไปด้วยความรู้สึกยากจะอธิบาย ไปจนถึงประสบการณ์หน้าห้องฉุกเฉินในโรงพยาบาลของรัฐ และการสวมเดรสฮาวายสีสดไปงานศพตามคำขอของยาย
นิทรรศการครั้งนี้ไม่ได้ตั้งใจเล่าเรื่องของคุณยายเพียงคนเดียว หากชวนผู้ชมกลับมาทบทวนผู้คนที่อยู่เบื้องหลังชีวิตของเรา และตั้งคำถามว่า เรา (และรัฐ) มองเห็นคุณค่าของผู้ที่ทำหน้าที่ดูแลคนในบ้าน หรือแรงงานสร้างคนเหล่านี้อย่างไร
เรื่องราวทั้งหมดถูกถ่ายทอดผ่านผลงานจิตรกรรมสื่อผสมและศิลปะจัดวาง ซึ่งเปรียบเสมือนการเปิดบันทึกความทรงจำทีละหน้า ถ่ายทอดทั้งความรัก ความเปราะบาง มุกตลกระหว่างยายกับหลาน และความหวังที่ส่งต่อจากผู้หญิงรุ่นหนึ่งสู่อีกรุ่นหนึ่ง
ความทรงจำระหว่างหลานกับยายจึงไม่ได้จบลงเพียงในฐานะเรื่องเล่าส่วนตัว หากกลับกลายเป็นแรงผลักดันให้ juli baker and summer ได้ออกเดินทางต่อในเส้นทางของตัวเอง การที่คุณยายไม่เคยมีโอกาสขึ้นเครื่องบินจึงไม่ใช่ข้อจำกัด หากเป็นที่มาของชื่อ “Flying is not Scary – บ่น่ากั๋วเต้าใด” ที่ไม่ได้พูดถึงการบินเพียงอย่างเดียว แต่ยังสื่อถึงผู้คนที่อาจไม่เคยได้ออกเดินทาง ทว่ากลับเป็นแรงส่งให้ใครอีกคนได้โบยบิน
เกี่ยวกับศิลปิน
juli baker and summer (ชนารดี ฉัตรกุล ณ อยุธยา) คือ ศิลปิน นักเขียน และนักเดินทาง ผู้สร้างสรรค์ผลงานที่ได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติอย่างต่อเนื่องนับตั้งแต่ปี 2558
ผลงานของเธอโดดเด่นด้วยการใช้โทนสีสว่างสดใสที่อบอวลด้วยบรรยากาศของแสงแดด ถ่ายทอดผ่านตัวละครหญิงที่มีรูปลักษณ์อ่อนช้อย สงบนิ่ง และเปี่ยมด้วยอารมณ์ความรู้สึก แม้ภาพจะดูเรียบง่ายและชวนเข้าถึง แต่แฝงไว้ด้วยมิติทางจิตใจที่ชวนให้ผู้ชมค่อย ๆ สำรวจและตีความ
แรงบันดาลใจในการทำงานของ juli baker and summer หยั่งรากอยู่ในความทรงจำส่วนตัว วรรณกรรม และประสบการณ์ในชีวิตประจำวัน โดยเธอมองการวาดภาพเสมือนการบันทึกเรื่องราวผ่านภาษาทางทัศนศิลป์ พร้อมผสานข้อความลายมือเข้าเป็นส่วนหนึ่งของผลงาน เพื่อเชื้อเชิญให้ผู้ชมได้เข้าไปสัมผัสโลกภายในและเรื่องเล่าที่เธอต้องการถ่ายทอด
ด้วยมุมมองที่ให้ความสำคัญกับบทบาทของผู้หญิง ความสัมพันธ์ และความทรงจำ ประกอบกับภาษาทางศิลปะอันเป็นเอกลักษณ์ juli baker and summer จึงได้รับการยอมรับในฐานะหนึ่งในศิลปินร่วมสมัยรุ่นใหม่ที่น่าจับตามองของประเทศไทย และมีผลงานจัดแสดงในประเทศต่าง ๆ ทั่วเอเชียและนานาชาติอย่างต่อเนื่อง
นิทรรศการ “Flying is not Scary – บ่น่ากั๋วเต้าใด “
เปิดให้เข้าชมตั้งแต่วันที่ 13 สิงหาคม – 20 กันยายน 2569
ณ RCB Galleria 5 ชั้น 3 ริเวอร์ ซิตี้ แบงค็อก เปิดบริการทุกวัน เวลา 10.00 – 20.00 น.
– เพราะบางครั้ง ความรักไม่ได้พาเราไปถึงจุดหมาย หากเป็นแรงลมที่ทำให้เราออกเดินทางได้ตั้งแต่แรก –
CREDITS:
PHOTOS: COURTESY OF RIVER CITY BANGKOK
สามารถติดตามคอนเทนต์อื่นๆ ที่น่าสนใจได้ ที่นี่
